 |
|
Hebûn û xebata vê Partiyê berdewama dîrokî ye ji
destpêka peydabûna tevgera ramiyarî ( siyasî ) a kurdî li Sûriyê.
Di pêvajoya xebatê de bi desthelatên Dewletê re nav ji
ber sedemên tektîkî û pêsvepirina rêbazên ramiyarî ve hatine guhertin ê. Li gor
peyrewa (Nizam) navxweyî, qeydên dêmoqrasî û piraniya dengên endaman di
kongireyan de çend caran nav û rêbaza Partî hatine guhertinê.
Wek tê zanîn tenê guhertina navê Partî ê
kevin û lêkirina navekî nû, nayê wê wateyê ku Partiyeke nû hatiye damezrandin
ê. Tevî ku navê Partî hatiye guhertin jî, lê ew berdewama rêxistinî û dîrokî ye
ji a berê re, ji roja damezrandinê ve; û em dikarin bêjin, ku hîn ji berî wê ve
jî, ji damezrandina tevgera –Xweybûn– ve bi serokatiya Mîr Celadet Bedirxan û
rêxistinên çandî û ramiyarî ên di pey wê re hatina peydakirinê .
1- Cara yekem Partiya
Dêmoqrat a Kurdistanî li Sûriyê di 05/08/1957 an de hate damezrandin.
2-
Di sala 1958 an de navê Partî hate guhertinê û bû “ Partiya Dêmoqrat a kurdî li
Sûriyê “.
3-
Di 5 î Tebaxa 1965 an de li ser biryara ( Konferansê Tebaxê ) navê Partî hate
guhertin û bû “ Partiya Dêmoqratî kurdî a çep li Sûriyê “.
4-
Di 5 î Tebaxa 1980 î de li ser biryara kongireya gistî a pêncemîn navê Partî
dîsan hate guhertin û bû “ Partiya Hevgirtina Gelê kurd li Sûriyê “ û tanî roja
îro jî bi vî navî xebata xwe di domîne.
1-
Kongirê yekem 5.08.1957. Ew kongireyê damezrandinê bû û tê de xweda lê
xwes Dr. Nûredîn Zaza wek serok hate helbijartin ê û xweda lê xwes Osman sebrî
wek sekretêr.
2-
( Konferansê Tebaxê sala 1965 an pêk hat û tê de yekem projeya rêbaza siyasî a
Partî hate danîn ).
3-
Kongireyê duyem 20.07.1966. Tê de rêbaza siyasî hate pejrandin ( qebulkirin ) û
xweda lê xwes Osman Sebrî wek sekretêrê Partî hate helbijartin ê.
4-
( Konferansê gistî di 15.10.1969 an de pêk hat û têde Selah Bedreddîn wek
sekretêrê Partî hate helbijartin ê ).
5-
Kongireyê sêyem 20.12.1973. Tê de rêbazeke nû li ser avakirina ( Enya nistimanî
a kurdî li Sûriyê ) hate danîn û ji nûve Selah Bedreddîn wek sekretêrê gistî
hate helbijartin ê. Ew tanî vê rojê jî berpirsyariya wê dike.
6-
Kongireyê çarem 10.01.1975. Tê de helwêsta ( mewqif ) siyasî eskira û zelal
beramberî pirsa kurdî bi gistî hate standin.
7-
Kongireyê pêncem 5.08.1980. Tê de rêbazeke nû hate danîn û pîlanek bo danîna
têkiliyên siyasî li ser sewiya Sûrî û Navnetewî hate pejirandin; herweha
biryara berverehkirina karê ragehandinê, nemaze li Lubnan ê hate standin.
8-
Kongireyê sesem 20.09.1987. Deqa biryarên wê danîna rêbazeke nû ji bo Partî, û
herwise jî belavkirina hin bername û helwêstan li ser pirsên ramanî ( fikrî ),
rêxistinî, ramyarî û pêserojê.
9-
Kongireyê heftem 15.09.1992. Tistê herî giring ku tê de hate standin ê: danîna
pîlanên xebatê pêsberî dafkên desthelatên Sûriyê û projeyên wê yên sofînî dijî
kurdan.
10-Kongireyê hestem sala
1997 an pêk hat û tê de rêbazeke nû hate danîn û hin xalên peyrewa navxweyî
hatine guhertinê; û her weha cihê ( post, mensib ) sekretêrê komîta nawendî
hate nûjenkirin.
11-Kongireyê nehem di
dawiya sibata 2001 an de pêk hat; tê de hin xalên peyrewa navxweyî hatine
serrastkirin, biryarkirina “ projeya yekîtiya tevgera nistimanî a kuirdî li
Sûriyê “, bi hêzkirin û pêsvebirina HEVBENDî ya dêmoqrat a kurdî wek hewldanek
dawi. Ji bilî wan jî heval Selah Bedreddîn wek serokê Partî hate helbijartin.
Li gor qanûn û desturên Sûriyê ew partiyeke qedexe ye,
xebata wê nehînî ( dizî ) ye, berpirsyar, endam û layingerên wê berdewam têne
girtin û dikevin zindanan de; wek nimûne: Serokê wê ê berê Dr. Nûredîn Zaza
gelek caran hatibû girtin û mafên sivîl jê hatibûn standin; herwise sekretêrê
wê ê berê Osman Sebrî zêtetir ji 12 caran hatibû zindankirin û carekê jî ew
sirgunê kendava “ Medexesqer “ kiribûn; herweha serokê wê ê niha jî Selah
Bedreddîn hatibû girtin û zindankirin û hemû mafên wî yên sivîl jê hatine
standin û tanî roja îro jî ew terkewelat bû ye û vegera wî qedexe ye.
Ji roja ku Partî hatiye damezrandin ê û tanî îro
zêdetir ji 11 hezaran kurd ji ber sedemên siyasî û endametiya partiyan ve
hatine girtin û zindankirin; heger em sedemên Netewî jî lê zêde bikin, tanî îro
nêzîkî ( 53 ) hezar hatine girtin; her ji bo eynî sedeman (17) mirov ji mafên
xwe yên sivîl mane bê par; û zêdetir ji (150) hezar mirvên kurd nasnama ( nifûs
) sûrî ji wan hatiye standin ( ew di welatê xwe de wek biyanî têne hejmartin );
û her ji bo sedemên jorîn, nêzîkî (200) hezar kurd ji cihê karê wan derxistine
yan jî li gor xwendina wan ew qebûl ne kirine?!
1- Rakirina zordestiya netewyî û nejadperistî ji
ser kurdan û azadkirina hemû girtiyên siyasî ji zindanan.
2- Pejrandina mafê çarenûs ji bo gelê kurd li
Sûriyê, ê ku hejmara wî 2,5 Miliyone ( 15 % ji hejmara Sûrî a gistî ye ) û bi
destxistina mafên ramiyarî, çandî û civakî.
3- Pêkanîna dêmoqrasiyê li timamiya Sûriyê û
rêzgirtin li mafê mirovan û azadkirina hemû girtiyên siyasî. Herweha
peydakirina azadiyên bingehîn û rakirina hemû zakon û qeydên awarte ( istisnaa
) nemaze ji navçeyên kurdî.
4- Bi cihanîna helbijartinên dêmoqratîk li jêr
çavdêriya rêxistinên Navneteweyî; herweha pêkanîna rêfêrêndom ê ( dengdanê,
istîftaa ) di nav kurdan de li ser rews û çarenûsa wan di pêserojê de, û
hûnandina destûreke nû ji bo welat, ku tê de hebûna kurdan û civaka pirrnetew,
çand û siyasî were pejirandin.
5- Azadiya aborî, parastina mafê çînên feqîr û
belengaz û pêkanîna wekhevî û edaletê.
6- Pejrandina mefê çarenûs ji bo gelê kurd bi gistî
û pistgirya xebata wan a rewa li Tirkiyê, Iranê û Iraqê.
7- Rabûna Sûriyê bi rola astiyê di Rojhelata Navîn
de, bê ku destê xwe dirêjî nakokiyên navxweyî ê welat û gelê cînar bike, nemaze
Lubnan û Felestîn.
8-
Mêtoda bingehîn di xebata Partî de ji bo pêkanîna armancên xwe: karê siyasî,
gelêrî û dêmoqrasî ye; û çareserkirina pirsa kurdî bi rê ya gift û goyên-astî.
Ew rêkxistina ser bi Partî ye û xebata xwe di nav
kurdên Sûriyê de li ( Europa, Emerîka
û Australiya ) dike. Ji bilî erkên siyasî û rêkxistinî, Rêkxistina derve salê
carekê kongirê xwe li dar dixe û komîteyeke bi rêvebir serkêsiya wê dike li (
Pragê-czech Repuplikê ) û kovareke pêryodîk bi kurdî û erebî, û kurtiya wê
bi elemanî bi navê ( Hevgirtin – Al-îtîhad ) di wesîne.
|
|